Bài 408: Viên thuốc Aspirin đa dụng với các công dụng trị liệu

Tuesday, 15/06/2021

Viên thuốc Aspirin đa dụng

Viên thuốc Aspirin sẽ được trình bày trong bài viết của Bác sĩ Nguyễn Ý-ĐỨC, về nguồn gốc và công dụng của thuốc Aspirin. Con người có nguy cơ mang những cơn đau do bệnh hoạn kinh niên hoặc do thương tích, giải phẫu. Cơn đau sau có thể làm giảm đi bằng thuốc gây tê mê, để người bệnh có thể tiếp tục sinh hoạt, sản xuất. AcetylSalicylic Acid là một trong các thuốc giải đau lâu đời đó.

Tự điển Webster’s Dictionary đã định nghĩa Aspirin như sau: Một hợp chất kết tinh từ salicylic acid, mầu trắng và có công dụng làm bớt đau nhức và hạ nhiệt độ”. Nhưng trong tương lai: “Và có công dụng giúp phòng ngừa các chứng đột tim” (Y Học uy tín New England Journal of Medecine )

Và AcetylSalicylic Acid sẽ được dùng để phòng ngừa bệnh chứ không chỉ làm giảm đau nhức

Viên thuốc Aspirin

 

Lịch sử viên thuốc 

1785, Edward Stone ở Anh, bị một cơn đau trầm trọng ở các khớp xương và lên cơn sốt rất cao. Do một sự tình cờ, ông ta ngậm nhai chiếc lá của cây liễu trắng mọc trong vườn, nó làm ông ta nhăn mặt, nhưng ít giờ sau, cơn sốt và đau giảm thiểu. Nhà tu hành bèn truyền bá môn thuốc thiên nhiên này cho nhiều người và ai cũng thấy sự công hiệu của nó

1897,Felix Hoffman của công ty Bayer đi tìm một hợp chất để chữa chứng đau nhức cho thân sinh. Ông ta đã tổng hợp và chuyển salicylic acid ra acetylsalicylic acid dưới dạng ít kích thích hơn. Khám phá này được ca tụng là thuốc chống đau nhức và giảm nóng sốt rất thần hiệu.

Năm 1899, công ty dược phẩm Bayer của Đức tung ra thị trường một loại acetylsalicylic acid dưới tên A-S-Pirin: “A” cho acetyl,  “S” cho salicylic, “Spir” cho cây Spirea (một loại cây giống như cây liễu và cũng cho salicin), tiếp vĩ ngữ “in” chỉ dược phẩm. Hãng bào chế Bayer được tưởng thưởng nhờ khám phá này và độc quyền sản xuất Aspirin trong 17 năm kế tiếp.

Hóa học gia George Nicholas đã bào chế chất Aspirin và lãnh giải thưởng. Ông bị hư một mắt vì nổ ống nghiệm ether trong khi làm việc.

Công dụng trị liệu

AcetylSalicylic Acid dùng để chống đau nhức và hạ sốt, nhưng chưa có ai chứng minh được nguyên lý tác dụng của thuốc này.

Mãi tới năm 1971,John Vane bên Anh chứng minh rằng Aspirin có một tác dụng quan trọng trong cơ thể: đó là ảnh hưởng tới sự tổng hợp chất Prostaglandins. Chất này đóng vai trò quan trọng trong việc cơ thể phản ứng lại với thương tích và nhiễm độc. Prostaglandins tác dụng trên hệ thần kinh để truyền tín hiệu về cảm giác đau, nó thúc đẩy các tiểu huyết cầu (platelet) tụ lại thành máu cục, nó gây ra dấu hiệu viêm của mô tế bào.

Trước đó, năm 1960, một số khoa học gia ở Âu châu chứng minh rằng Aspirin có công dụng chống lại sự đông đặc của máu.

Viên thuốc Aspirin phòng bệnh ung thư

Rồi sau đó, nhiều nghiên cứu khác xác định giá trị phòng ngừa bệnh tim của AcetylSalicylic Acid và còn gợi ý là dược phẩm này có thể phòng ngừa các bệnh ung thư ruột già, phổi, tụy tạng, noãn sào, bệnh sa sút trí tuệ và một số bệnh khác của con người. Do khám phá này, Vane được giải Nobel năm 1982.

Năm 1987, bác sĩ chuyên khoa tim Judith Hsia tuyên bố rằng AcetylSalicylic Acid có khả năng làm tăng tính miễn dịch của cơ thể bằng cách thúc đẩy bạch huyết cầu tăng. Vị bác sĩ này cũng nghiên cứu để coi xem Aspirin có khả năng ngăn ngừa các bệnh hô hấp do siêu vi gây ra không, nhất là ở người cao tuổi mà hệ thống miễn dịch đều suy yếu.

Trong hội thảo tại Chicago , các nghiên cứu gia đã cố gắng  thuyết phục  FDA chấp thuận cho dùng Aspirin để ngừa bệnh tim ở người lành mạnh (phòng ngừa cấp một, không cho bệnh xuất hiện). Việc dùng Aspirin 75mg tới 325 mg một ngày để ngừa bệnh tim tái phát đã được công nhận từ lâu.

Năm 1988, ông ta công bố là những ai uống Aspirin có thể giảm nguy cơ heart attack tới 44% so với người không uống. Ông ta cũng kết luận là Aspirin có tác dụng tốt với một số bệnh kinh niên.

Theo một số chuyên gia, có thể là do khả năng ngừa máu đóng cục trong mạch, mà Aspirin làm tăng lượng máu lưu hành lên não bộ, hoặc tác dụng chống viêm của Aspirin đã làm trật đường rầy một số diễn biến sớm của bệnh này.

Kết quả nghiên cứu

Một số nghiên cứu cho hay, nam giới trên 60 tuổi uống Aspirin đều đặn có thể giảm nguy cơ ung thư nhiếp tuyến tới 60%.

Bác sĩ John Baron thuộc Đại Học Y Khoa Darmouth cho thấy uống một lượng nhỏ Aspirin có thể làm giảm tới 19% nguy cơ ung thư ruột già và trực tràng.  Aspirin ngăn sự tăng trưởng của các u bướu nhỏ của ruột, nhưng ông ta không giải thích được tại sao.

Kết quả nghiên cứu tại Đại Học Minesota cho hay AcetylSalicylic Acid có thể bảo vệ chống ung thư tụy tạng. Theo báo cáo này, phụ nữ uống Aspirin mỗi tuần sẽ giảm nguy cơ ung thư tụy tạng tới 43% so với phụ nữ không bao giờ uống.

Tại sao Aspirin có thể ngăn ngừa ung thư? Chưa có trả lời thỏa đáng, nhưng theo Kristin Anderson, có thể là do tác dụng chống viêm của Aspirin.

Với bệnh migraine headache (gây nhức dữ dội một bên đầu), thì các nghiên cứu tại Đại Học Harvard cho hay, trước khi bị cơn đau đầu này mà uống một viên Aspin thì cơn đau giảm đi rất nhiều. Lý do là Aspirin làm giảm sự kết tụ của tiểu huyết cầu trước mỗi cơn migraine.

Một nghiên cứu vào năm 1999 cho hay phụ nữ uống Aspirin trong khi điều trị để có thể sinh đẻ sẽ có hy vọng mang thai nhiều gấp đôi người không uống. Uống phân lượng nhỏ Aspirin trong thời kỳ đầu của thai nghén cũng làm giảm nguy cơ cao huyết áp trong khi có thai.

Lưu ý

Năm 1972, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ Fields ở Houston, mười trung tâm y khoa tại Hoa Kỳ nghiên cứu 303 bệnh nhân đã bị TIA (cơn thiếu máu nhất thời tại não). 153 bệnh nhân uống 4 viên Aspirin mỗi ngày, số còn lại được cho uống thuốc vờ. Sau 6 tháng, nhóm thứ nhất có tỷ lệ bị TIA, tai biến mạch máu não (stroke) thấp hơn là nhóm thứ hai.

American Heart Association khuyên nên uống phân lượng nhỏ Aspirin để phòng ngừa heart attack ở những ai có 10% nguy cơ bị cơn đột tim trong vòng 10 năm sắp tới.

Tai biến mạch máu não vẫn là nguyên nhân tàn tật hàng đầu tại nhiều quốc gia. Riêng nước Mỹ mỗi năm có trên 700.000 trường hợp, mà 30% nạn nhân sống sót đều bị tai biến trở lại trong vòng 5 năm, và tỷ lệ tử vong lên đến 18%.

Công hiệu của viên thuốc Aspirin trong việc phòng ngừa cấp một đối với thiếu máu cơ tim đã được xác nhận, nhưng với phòng ngừa cấp một của tai biến mạch máu não vì thiếu máu và TIA thì còn bàn cãi.

 

Tác dụng phụ của AcetylSalicylic Acid

Không phải ai cũng uống Aspirin được, vì cứ 100 người dùng lâu ngày có thể bị xuất huyết bao tử, đôi khi từ trầm trọng đến tử vong. Ấy là chưa kể các phản ứng dị ứng khác. Theo bác sĩ Daniel Deyken, Đại Học Y khoa Boston, Aspirin là nguyên nhân khá quan trọng gây ra xuất huyết ở nước Mỹ. Uống một viên có thể làm chẩy một muỗng canh máu ở chỗ bao tử đã bị loét.

Hiện nay có cả nhiều chục triệu người uống Aspirin để ngừa bệnh tim. Các nhà bào chế vội vã tung ra nhiều loại Aspirin viên với phân lượng nhỏ 81 mg. Công ty McNeil Pharmaceuticals sản xuất St Joseph Aspirin mà một thời được gọi là Baby Aspirin. Hãng Bayer tung ra loại Bayer Women’s Aspirin Plus Calcium, vừa để tăng cường xương cốt vừa bảo vệ trái tim của phái nữ.

Một số điều kiện không dùng viên thuốc Aspirin

có tiền sử mắc bệnh loét bao tử, dị ứng với Aspirin, huyết áp cao chưa kiểm soát được, bệnh gan và thận trầm trọng, hoặc bệnh xuất huyết. Trẻ em phông nên uống Aspiri có thể gây một bệnh hiếm cho não bộ,  hội chứng Reye và ở người bệnh đã có rối loạn về đóng cục máu

Thường thường, đa số chúng ta có thể uống một lượng nhỏ Aspirin mỗi ngày mà không ngại rối loạn cho bao tử. Tuy nhiên nếu ở người mà bao tử nhậy cảm thì nên uống sau khi ăn hoặc dùng loại Aspirin có bọc đường, vì bọc này ngăn Aspirin khỏi hòa tan trong bao tử trước khi xuống ruột.

 

Kết luận

Việc sử dụng Aspirin để phòng ngừa bệnh tim mạch là vấn đề khá tế nhị, cần được sự hướng dẫn của chuyên viên y học.

Nhóm Đặc Nhiệm Phòng Bệnh Hoa Kỳ đã có những gợi ý nên theo sau đây về việc sử dụng Aspirin để phòng ngừa tránh xẩy ra (primary prevention) bệnh tim mạch với các dẫn chứng hỗ trợ khoa học.

Và cũng có nhiều bằng chứng là Aspirin làm tăng tỷ lệ xuất huyết bao tử và cũng làm tăng phần nào tỷ lệ tai biến mạch máu não vì xuất huyết (hemorrhagic stroke).

Trước khi dùng AcetylSalicylic Acid cho mục đích này, cần uớc lượng các nguy cơ bệnh tim như  tuổi tác, nam hay nữ, bệnh tiểu đường, cao huyết áp, bệnh sử thân nhân, và có hút thuốc lá hay không.

Phân lượng AcetylSalicylic Acid để phòng ngừa hữu hiệu có thể là 75 mg/ngày, 100 mg/ngày, hoặc 325 mg/mỗi hai ngày. Phân lượng cao hơn không mang tới ích lợi tốt hơn mà lại tạo ra nhiều tác dụng phụ hơn.

0983838250